İzolasyon altı korozyon — sektörde yaygın kısaltmasıyla CUI (Corrosion Under Insulation) — yalıtım malzemesinin içine giren nemin, metal boru veya tank yüzeyinde tuttuğu su filmiyle başlayan korozyondur. Endüstriyel tesislerde en pahalı bakım kalemlerinden biridir; çünkü dışarıdan hiçbir belirti vermez. Hat, kaplaması sağlam ve düzgün görünürken içeriden incelir ve genellikle bir sızıntı ya da delinme anında fark edilir.
Bu yazıda CUI'nin neden oluştuğunu, hangi koşullarda hızlandığını, hangi hatların risk altında olduğunu ve tasarım ile uygulama aşamasında nasıl önlendiğini ele alıyoruz.
Korozyonun oluşması için üç şey gerekir: metal, su ve oksijen. Yalıtım malzemesi bunlardan hiçbirini üretmez; ama su içeri girdiğinde onu orada tutar. Açıkta duran ıslak bir boru rüzgârla kurur; yalıtım altına giren su ise kurumaz. Malzemenin gözenekleri suyu emer, boru yüzeyine yapışık bir nem tabakası oluşur ve korozyon kesintisiz devam eder.
Suyun giriş yolları çoğunlukla şunlardır:
CUI her sıcaklıkta aynı hızda ilerlemez. En yüksek risk, yüzey sıcaklığının yaklaşık −4 °C ile 175 °C arasında olduğu hatlarda görülür. Bu aralıkta su sıvı halde kalır ve korozyon reaksiyonu için ideal ortam oluşur. Bu sınırın çok üstündeki hatlarda su buharlaşır; çok altındaki hatlarda ise donar.
Buradan çıkan önemli bir sonuç var: aralıklı çalışan hatlar en risklidir. Sürekli 250 °C'de çalışan bir buhar hattı, içine giren suyu buharlaştırır. Ama üretim programına göre ısınıp soğuyan bir hat, her soğuma döngüsünde risk aralığından geçer ve yoğuşma üretir. Sezonluk çalışan tesislerde bu döngü yılda yüzlerce kez tekrarlanır.
Doğrudan görülemez; ama ipuçları vardır. Kaplamada ezilme, açılmış bindirme veya delik; kaplama altından sızan su veya pas izi; yüzeyde ele beklenmedik biçimde sıcak ya da soğuk gelen bölgeler; izolasyonun elle bastırıldığında çökmesi. Bunlardan herhangi biri varsa, o noktanın açılıp kontrol edilmesi gerekir.
Planlı tesislerde CUI, periyodik muayene programlarıyla takip edilir: risk sıralaması yapılır, kritik noktalarda izolasyon açılarak gözle kontrol edilir, gerektiğinde tahribatsız muayene yöntemleri kullanılır.
Kaplama, izolasyonun kendisi kadar önemlidir. Bindirmeler daima suyun akış yönüne göre yapılır; yani üstteki parça alttakinin üzerine biner. Dirsek, T ve vana geçişleri ölçüye özel imal edilir, boşluk bırakılmaz. Dış mekân hatlarında ve tank tavanlarında su tahliyesi düşünülerek eğim verilir.
Kapalı gözenekli malzeme kullanın, tüm ek yerlerini yapıştırıp bantlayın, kesikleri mastikleyin. Askı noktalarını bariyeri delmeyecek şekilde, yük taşıyan yalıtım takozlarıyla çözün. Vana ve armatürleri sızdırmaz bariyerli sökülebilir ceketlerle kapatın.
Su almış yalıtım malzemesi kurusa bile ısı iletkenliğini kalıcı olarak kaybeder ve altındaki metali korozyona açık bırakır. Bu durumda malzeme değiştirilir; aynı zamanda suyun giriş noktası tespit edilip düzeltilir. Aksi halde yeni malzeme de kısa sürede aynı hale gelir.
Risk aralığındaki kritik hatlarda, izolasyon öncesinde metal yüzeye uygun koruyucu kaplama uygulanır. Bu, suyun içeri girmesi durumunda bile korozyonun başlamasını geciktirir.
Malzeme, kalınlık, bariyer, kaplama, askı detayı ve montaj kalitesi tek bir sistemin parçalarıdır. Bunlardan biri zayıfsa diğerlerinin kalitesi sonucu kurtarmaz.
CUI, yalıtım hatasının faturasının yıllar sonra ödendiği bir problemdir. Doğru kurulmuş bir sistemde neredeyse hiç görülmez; yanlış kurulmuş bir sistemde ise izolasyon, koruduğunu sandığınız boruyu tüketen bir kılıfa dönüşür. Bu yüzden endüstriyel izolasyonda "malzeme kalitesi" kadar "uygulama detayı" konuşulur.
CUI, İngilizce 'Corrosion Under Insulation' ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede izolasyon altı korozyon olarak kullanılır. Yalıtım malzemesinin altında, gözle görülmeden ilerleyen metal korozyonunu tanımlar.
En yüksek risk, yüzey sıcaklığının yaklaşık −4 °C ile 175 °C arasında olduğu ve ıslanma ihtimali bulunan hatlarda görülür. Bu aralıkta su sıvı halde kalır ve korozyon kesintisiz ilerler.
Sürekli yüksek sıcaklıkta çalışan bir hat, içine giren suyu buharlaştırır. Isınıp soğuyan bir hat ise her duruşta risk sıcaklık aralığından geçer ve yüzeyinde yoğuşma üretir; bu döngü korozyonu hızlandırır.
Hayır. Su almış yalıtım malzemesi kurusa bile ısı iletkenliğini kalıcı olarak kaybeder. Bu malzeme değiştirilmeli, aynı zamanda suyun giriş noktası bulunup giderilmelidir.
Suyun içeri girmesini engellemektir. Bunun için dış kaplamanın bindirme yönü doğru yapılmalı, dirsek ve vana geçişleri kapatılmalı, soğuk hatlarda buhar bariyeri kesintisiz kurulmalıdır.
Tesisinizdeki izolasyon ihtiyacını yerinde değerlendirmemizi isterseniz, ücretsiz saha keşfi için bize ulaşabilirsiniz. +90 543 804 22 36 numaralı telefondan ya da WhatsApp üzerinden yazabilir, iletişim sayfamızdan veya teklif formundan talebinizi iletebilirsiniz. Hizmetlerimizin tamamı için hizmetler sayfamıza göz atabilirsiniz.
 Nedir, Nasıl Önlenir?){kind=link}